www.ulusalgenclikparlamentosu.net
YG-21 Ulusal Gençlik Parlamentosu Bruşürü için tıklayınız

Yerel Gündem 21 Gençlik Çalışmaları ve YG21 Ulusal Gençlik Parlamentosu

Ülkemizdeki genç nüfusu oluşturan 15–26 yaş grubunun 2007 yılında ülke nüfusu içindeki payı %18’e ulaşmıştır. Bununla beraber gençliğin henüz tam anlamı ile gençlik politikalarının hazırlık ve uygulama aşamalarında söz sahibi olamaması; planlama, karar alma ve uygulama süreçlerinden uzak kalması; gençlerin kendi aralarında örgütsüz olmaları ve kültürel alışverişi sağlayamamaları böylesi büyük bir kitle için öncelikli sorun teşkil etmektedir. Bu durum gençlerin, başta hükümet olmak üzere tüm kuruluşların karşısına “eşit ortak” olarak çıkmalarını engellemekte ve gençlikle ilgili politikaların hayata geçirilmesi konusunda ciddi sorunlar oluşturmaktadır.

Diğer taraftan gençliğe yönelik Türkiye’nin de imzaladığı birçok antlaşma gençliğin eşit ortaklar olarak katılımının altını çizmekte ve buna yönelik mekanizmalar oluşturulmasını teşvik etmektedir. 1992 yılında Rio de Janeiro’da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler Yeryüzü Zirvesi’nin çıktısı olan Gündem 21’in 25. Bölümü’nde, “Dünyanın her yerindeki gençlerin, kendilerini ilgilendiren alanlarda karar verme süreçlerine, bugünkü yaşamlarını etkilediği ve gelecekleri için de uzantıları olacağı için, her düzeyde katılmalarının sağlanması, zorunluluktur” ifadesi yer almaktadır.

Uluslararası topluluğun çeşitli kararlarıyla desteklenen bu önemli ifade, Rio Yeryüzü Zirvesi’nden 2002 Johannesburg Dünya Sürdürülebilir Kalkınma Zirvesi’ne uzanan on yıllık dönem içerisinde daha güçlü bir anlam kazanmıştır. Johannesburg Uygulama Planı’nın 170’inci Paragrafı, “Sürdürülebilir kalkınmaya ilişkin programlara ve faaliyetlere gençliğin katılımının, örneğin yerel gençlik konseylerinin veya eşdeğerlerinin desteklenmesi ve bulunmadığı yerlerde kurulmalarının cesaretlendirilmesi yoluyla, desteklemesi veya teşvik edilmesi” yönündeki küresel taahhüdü getirmektedir. 

Gençlerin Yerel ve Bölgesel Yönetimlere Katılımı Avrupa Şartı’nın “Gençlerin yerel ve bölgesel yaşama katılımı” başlıklı 2. bölümünde de yerel yönetimlerin gençlerin kendilerini etkileyen kararlara ve tartışmalara katılımı ile ilgili kurumsal düzenlemeler yapmaları tavsiye edilmekte ve yerel yönetimlerin gençlerin etkin katılımı için gençlik konseyleri oluşturmaları veya desteklemeleri gerektiği belirtilmektedir.

Öncelikli yerel sürdürülebilir kalkınma sorunlarının çözümüne yönelik uzun dönemli, stratejik bir planın hazırlanması ve uygulanması yoluyla yerel düzeyde Gündem 21’in hedeflerine ulaşılmasını amaçlayan katılımcı, çok-sektörlü bir süreç olan Yerel Gündem 21, 1992 yılından bu yana, yaklaşık 135 ülkedeki binlerce kentte uygulanmaktadır. Sürdürülebilir kalkınma kavramının demokrasi, insan hakları, katılımcılık, şeffaflık, etkinlik, hesap verme ve yerel yönetişimin diğer vazgeçilmez kavramlarıyla birlikte anlam kazanmasından hareketle, Yerel Gündem 21’in şemsiyesi altındaki yerel eylem planlaması sürecinin aynı zamanda “yerel demokrasinin geliştirilmesi projesi” olduğu açıkça görülmektedir.

Türkiye’deki Yerel Gündem 21 uygulamaları, 1997 yılı sonunda, UNDP’nin desteğiyle, IULA-EMME – Uluslararası Yerel Yönetimler Birliği, Doğu Akdeniz ve Ortadoğu Bölge Teşkilatı’nın koordinatörlüğünde yürütülen “Türkiye’de Yerel Gündem 21’lerin Teşviki ve Geliştirilmesi” Projesi ile başlamıştır. Bugün Johannesburg Uygulama Planı ve Binyıl Kalkınma Hedeflerinin yerelleştirilmesine yönelik olarak Program’ın dördüncü aşaması devam etmektedir.

Türkiye Yerel Gündem 21 Programı gençlik sorunlarının çözülmesinde uluslararası taahhütlerin uygulanması açısından çeşitli platformlarda geniş ilgi toplayan bir girişim olmuştur. Programın gençlik çalışmaları 1997 yılından beri Habitat için Gençlik Derneği’nin kolaylaştırıcılığında devam etmektedir. Birkaç kentte başlayan çalışmalar bugün 74 kentte uygulanmaktadır. Çalışmalar kapsamında gençleri karar alma mekanizmalarına katılımda yapabilir kılmak için yerel gençlik meclisleri ve yerel gençlik evleri kurulmasına destek verilmektedir.

Yerel Gündem 21 Kentlerinde kent konseyleri, kadın meclisleri ve benzeri katılımcı platformlarla birlikte oluşturulan Yerel Gençlik Meclisleri, yerel karar alma süreçlerine gençliğin gereksinimlerini ve beklentilerini yansıtan yeni bir bakış açısı getirmekle kalmayarak, diğer yerel ortakların da gençliğin katılımı konusundaki bilinç düzeyinin ve duyarlılığının gelişmesine önemli katkılarda bulunmaktadır. Gençlik meclisleri o kentteki tüm örgütlü ve örgütsüz gençleri (STKlar, üniversite öğrenci birlikleri ve kulüpleri, lise temsilcileri, mahalle temsilcileri, özel kuruluşların gençlik temsilcileri vb.) bir araya getirmektedir.  Gençlik meclislerinin başarıları, Türkiye’deki yerelleşme ve kamu reformu hareketine de örnek teşkil etmiştir.

Yerel Gündem 21 Ulusal Gençlik Parlamentosu’nun ulusal ve bölgesel düzeyde ilgili kamu yöneticileri, özel sektör temsilcileri ve diğer sivil toplum kuruluşları ile düzenlediği toplantılar sonucunda, Yerel Yönetimler Yasa Tasarısında sivil toplum örgütlerinin kent yönetiminde aktif rol alması gerekliliğinin önemi vurgulanmıştır.  Tasarı ardından 8 Ekim 2006 tarihinde yürürlüğe giren Belediyeler Kanunu’nun Kent Konseylerine ilişkin hazırlanan yönetmelikte gençlik meclislerinin gençlerin “toplumsal yaşamdaki etkinliklerini arttırmak ve yerel karar alma mekanizmalarında aktif rol almalarını sağlamak“ amacı ile kuruluşu ve işleyişine ilişkin hükümler vardır.[1]

Farklı kentlerdeki Gençlik Meclisleri’nin temsilcileri, çeşitli bölgesel ve ulusal ölçekli toplantılar ve diğer etkinlikler aracılığıyla düzenli olarak bir araya gelmektedir. Yerel Gündem 21 Programı kapsamındaki bu yerel gençlik platformları, kendi aralarında ulusal bir ağ oluşturmuştur.  Yerel Gündem 21 Ulusal Gençlik Parlamentosu adı ile bilinen bu iletişim ağı 2001 yılından itibaren süren hazırlık toplantılarının ardından 19 Mayıs 2004 tarihinde 77 ilden 306 gençlik delegesinin katıldığı Genel Kurul toplantısı ile kurulmuştur. Farklı oturumlarına pek çok milletvekilinin katıldığı Gençlik Parlamentosu, kuruluşunu T.B.M.M. Tören Salonu’nda Meclis Başkanı Sayın Bülent ARINÇ’ın açılış konuşması ile onurlandırdığı ve değerli milletvekillerinin katılımıyla ilan etmiştir.   

Gençlik meclislerinin oluşturduğu YG-21 Ulusal Gençlik Parlamentosu Habitat için Gençlik Derneği kolaylaştırıcılığında düzenli olarak toplanarak hem yerel gençlik platformlarının kapasitelerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yürütmekte hem de bütüncül bir gençlik politikasının belirlenmesi için hükümete önergeler sunmaktadır. Yerel Gündem 21 Ulusal Gençlik Parlamentosu’nun bu kapsamda gerçekleştirilmiş en önemli başarılarından biri de Gençlik Parlamentosunun 2006 Yaz Okulu’nda Milletvekili seçilme yaşının 25’e düşürülmesi için 73 ilde başlattığı kampanyanın yerel yöneticiler ve milletvekillerinin desteği ile gençlerin Türkiye Cumhuriyeti tarihinde ilk kez seçilme hakkının tanınmış olmasıdır.

Yerel Gündem 21 Ulusal Gençlik Parlamentosu gücünü yerel gençlik platformlarından alan bir Ulusal Gençlik Konseyi modelinin geliştirilmesi sürecine katkı sağlamaktadır.